Elke week stellen we in onze rubriek plant in de kijker, bloemen en planten voor die mooi staan in de tuin. Vele van die planten zijn bij de tuinliefhebber goed gekend en geliefd, maar een aantal ervan is naast mooi ook giftig. En net daar weten we net iets minder over. Meestal wordt ervan uitgegaan dat planten die giftig zijn, dit alleen maar voor dieren zijn, maar vaak kunnen ze ook bij kleine kinderen en zelfs bij gevoelige volwassenen, schade toebrengen.

Omdat dit het zomerseizoen is en we meer tijd buiten doorbrengen, willen we toch deze factor in het licht zetten en iets meer meegeven over wat je moet doen, als jij, je kind, of je huisdier in contact geweest is met een giftige plant.

Om elke twijfel weg te nemen, is het aangewezen om altijd het anti-gifcentrum te bellen. (better be safe than sorry) 070 245 245

*Blauwe Regen

Blauwe regen kennen we als de prachtige klimmer met vaak paarse trossen bloemen, die menig muur of pergola siert. Maar deze schoonheid is ook giftig en daarnaast irriterend.

Het zijn de peulen en erwtjes die meestal de oorzaak van accidentele vergiftigingen bij kinderen zijn. Het sap van de plant kan de ogen sterk irriteren.

Blauwe Regen

Symptomen

Kleine kinderen vertonen al braken, misselijkheid en buikkrampen na het eten van een tweetal boontjes. Er kunnen ernstige maagdarmstoornissen optreden, zowel bij mensen als bij dieren. Sap in het oog kan leiden tot ernstige irritatie van het hoornvlies.

Wat te doen?

Bij inname van meerdere boontjes is een opname voor observatie in het ziekenhuis raadzaam. Het toedienen van actieve kool is nuttig.

Toxiciteit

In de zaden zit de giftige glycoproteïne lectine. Ook de wortels en twijgen zijn toxisch. Het aantal beschreven intoxicaties is vrij beperkt. Meestal gaat het om de inname van enkele boontjes.

*Gouden Regen

Een naamgenoot van de Blauwe regen, is een zeer giftige plant.

De vruchten van goudenregen lijken een beetje op eetbare boontjes. Kinderen verzamelen ze soms om te spelen en lopen zo gevaar op cytisinevergiftiging. Het giftige cytisine is aanwezig in alle plantendelen en de effecten ervan zijn vergelijkbaar met die van nicotine.

Gouden regen

Symptomen

Overvloedig braken is één van de eerste symptomen van vergiftiging. Meestal blijven de symptomen van een intoxicatie beperkt tot speekselvloed, buikpijn, zweten, een lage bloeddruk en een versnelling of vertraging van de hartslag. Bij ernstige vergiftigingen zijn neurologische problemen zoals verwardheid, opwinding, rillingen en stuiptrekkingen mogelijk. Overlijden na een intoxicatie met goudenregen werd zelden gerapporteerd.

Een accidentele intoxicatie bij kinderen is zelden ernstig: de ingenomen hoeveelheden zijn vaak klein en omdat braken één van de eerste symptomen is, blijft de uiteindelijke hoeveelheid geabsorbeerde toxines beperkt.

Wat te doen?

Vanwege het risico op cardiovasculaire problemen is een opname voor observatie in het ziekenhuis raadzaam. Het toedienen van actieve kool is nuttig.

Toxiciteit

Alle delen van de gouden regen bevatten de giftige stof cytisine, waarvan de effecten vergelijkbaar zijn met die van nicotine.  De toxische dosis van cytisine bedraagt 0.5 mg per kilogram lichaamsgewicht. De hele struik is giftig, vooral de zaden en de bast. In de late herfst bevatten de rijpe zaden van Laburnum anagyroides tot 1,5 % cytisine. Maar er werden ook intoxicaties beschreven met bloemen (0,2 % cytisine) en bladeren (0,3 % cytisine). Twee of drie gekauwde zaden kunnen bij een kind al vergiftigingsverschijnselen geven.

*Primula

Deze populaire plantjes behoren tot de familie van de Sleutelbloemen (Primulaceae) en het geslacht Primula. De planten van het geslacht Primula kunnen aanleiding geven tot allergische reacties van de huid.

Primula

Symptomen

De planten van het geslacht primula kunnen aanleiding geven tot allergische reacties van de huid.

Het komt regelmatig voor dat kleine kinderen stukjes van de bloemen of bladeren van primula’s in de mond steken. Dit kan braken en diarree veroorzaken.

De planten van het geslacht Primula kunnen aanleiding geven tot allergische reacties van de huid. Deze allergie wordt veroorzaakt door een quinone, het primine, in de plant en wordt vooral gezien bij bloemisten. De huid verkleurt rood en jeukt zoals bij urticaria of netelroos. Er kunnen ook zwelling en blaren ontstaan. Blootstelling aan de zon kan de ernst van de allergische reacties verhogen. Het eenvoudig aanraken van de plant volstaat om deze huidreacties uit te lokken. Raakt men daarna met de vingers het gelaat, dan kunnen ook daar letsels ontstaan. Deze allergische reacties zouden minder hevig zijn bij contact met de wilde sleutelbloemen.

Wat te doen?

Na inname van kleine hoeveelheden of na inname van wilde sleutelbloemen volstaat het de mond te spoelen (bij kleine kinderen met een nat washandje) en wat water te laten drinken.

Bij inname van grotere hoeveelheden neem je best contact op met het Antigifcentrum.

In geval van huidreactie moet de behandeling door een arts ingesteld worden. Personen die ooit een allergische reactie op primula’s gehad hebben moeten in de toekomst elk contact met planten uit het primulageslacht vermijden.

*(Reuzen)berenklauw

Deze imposante plant, uitgroeiend tot een hoogte van drie meter en met bloemschermen met een diameter tot een halve meter, is populair in grote tuinen en parken.

Reuzenberenklauw

Symptomen

Als de huid in contact komt met het sap van de reuzenberenklauw en wordt blootgesteld aan UV- stralen (zon of zonnebank), kunnen er na 24 uur of later huidletsels ontstaan. De letsels kunnen er uitzien als echte brandwonden. Deze overgevoeligheid voor de zon kan meerdere dagen duren. Best vermijdt men gedurende één week elke blootstelling aan zonlicht: lange mouwen, lange broek, hoed, zonnecrème met hoge beschermingsfactor.

Wat te doen?

In geval van huidcontact moet men de huid meteen grondig wassen.

Verander van kleren, als deze ook met het sap in aanraking zijn gekomen.

Daarna moet gedurende minstens een week elke blootstelling aan zonlicht worden vermeden (dragen van bedekkende kledij, gebruik van een zonnecrème met hoge beschermingsfactor). Verschijnen er toch huidletsels, dan is het raadplegen van een arts aangewezen.

Toxiciteit

De fototoxische reactie wordt veroorzaakt door de aanwezigheid van furocoumarinen in alle delen van de plant, die geactiveerd worden onder invloed van licht. De letsels kunnen de vorm aannemen van roodheid, met plaatselijke zwelling en kleine blaasjes, maar bijna steeds vormen er zich grote blaren die één à twee dagen nodig hebben om tot volle ontwikkeling te komen. De letsels kunnen er uitzien als echte brandwonden. Later ontstaat ter plaatse vaak een restpigmentatie.

Preventie:

Plant nooit reuzenberenklauw bij kinderspeelplaatsen!

Tijdens werkzaamheden in de tuin, bijvoorbeeld wanneer bladeren of bloeiwijzen worden afgesneden, moet men vermijden dat druppeltjes vocht op de huid terechtkomen. Men moet weten dat het sap soms dwars door de kledij tot op de huid kan doordringen!

Vermijd wandelen of spelen op plaatsen waar de reuzenberenklauw groeit.

Verwilderde planten liggen aan de basis van de recente sterke expansie van de soort langs autowegen (vooral in de middenberm), langs spoorwegen, op braakliggende terreinen enz. De plant bloeit in juni-juli.

Elke zomer in de maanden mei, juni en juli krijgt het Antigifcentrum een groot aantal oproepen voor dit soort huidletsels.

Andere planten met fototoxische eigenschappen:

  • Andere berenklauwsoorten (Heracleum sphondyllium en andere).
  • Brandpastinaak (Pastinaca sativa subsp. urens).
  • Selderij (Apium graveolens), akkerscherm (Ammi).
  • Lavas (Levisticum officinale).
  • Peterselie (Petroselinumcrispum).
  • Bergamotcitroen (Citrus aurantium subspeciesbergamia).
  • Wijnruit (Ruta graveolens).
  • Sint-Janskruid (Hypericum perforatum).

*Rododendron

De pontische rododendron komt van nature voor in zuidelijk Europa en Klein-Azië, maar wordt in Noordwest-Europa veel aangeplant vanwege de mooie bloemen. Alle delen van de plant, zelfs de nectar, zijn giftig.

Rhododendrons

Symptomen

De symptomen van vergiftiging verschijnen 30 minuten tot twee uren na inname en omvatten irritatie van de mond, overvloedige speekselproductie, misselijkheid, braken, buikpijn, slaperigheid, spierzwakte, vertraagde hartslag, lage bloeddruk, coma en stuipen. Deze symptomen kunnen ongeveer 24 uren aanhouden.

Wat te doen?

In het geval van inname is het toedienen van actieve kool nuttig. Vanwege het risico op hartproblemen is een opname voor observatie in het ziekenhuis raadzaam.

In het geval van intoxicaties bij dieren dient altijd een dierenarts te worden geraadpleegd.

Toxiciteit

Alle delen van de plant, zelfs de nectar, bevatten het giftige acetylandromedol. In de literatuur zijn intoxicaties beschreven bij personen die honing van rododendron hadden gegeten.

!! Bij dieren kan de inname van plantenafval leiden tot ernstige vergiftigingen en mogelijk overlijden.

*Het rode peperboompje

Het rood peperboompje behoort tot de peperboompjesfamilie (Thymelaeaceae). Het is een bladverliezend en kortlevend struikje, dat al heel vroeg begint te bloeien, vaak nog vóór het verschijnen van de bladeren. De smalle, grijsgroene bladeren zijn 3 tot 8cm lang. De paarse, rozerode of witte, heerlijk geurende bloemen staan met 2 tot 4 in bundeltjes bijeen.

Alle delen van de plant, maar vooral de schors en bessen, zijn giftig.

Rood peperboompje, Daphne mezereum
Rood peperboompje, Daphne mezereum

Symptomen

Het eten van bessen veroorzaakt irritatie van de slijmvliezen van het hele maag-darmkanaal: een branderig gevoel in de mond, moeilijk slikken, opzwellen van de lippen, overvloedige speekselvorming, heesheid. Daarna volgen buikpijn, misselijkheid en een soms bloederige diarree. Deze maagdarmstoornissen kunnen lang aanhouden. Bij ernstige intoxicatie treden nog andere symptomen op: hoofdpijn, duizeligheid, sufheid, opwinding.

Na huidcontact ontwikkelt zich binnen de vier uren een ontsteking, met als symptomen roodheid, opzwelling en blaarvorming.

Stofdeeltjes, afkomstig van droge schors, kunnen niezen, ontstoken neusslijmvliezen, tranende ogen of blindvliesontsteking veroorzaken.

Vergiftigingen manifesteren zich bij mens en dier op identieke wijze.

Wat te doen?

In het geval van inname is het raadplegen van een arts vereist.

Na huidcontact moet men de huid onmiddellijk met veel water wassen en er dient een arts geraadpleegd indien de irritatie aanhoudt.

Toxiciteit

Alle delen van de plant, maar vooral de schors en de bessen, zijn giftig door de aanwezigheid van een blaartrekkende, sterk irriterende hars (mezereïne). Gedroogde plantendelen blijven giftig. Het is aangeraden om handschoenen te dragen bij het snoeien of verzorgen van de plant.

*Taxus !!!

De taxus behoort tot de taxusfamilie (taxaceae). De boom wordt bij ons vaak aangeplant en geschoren als haag.

Alle delen van taxus zijn giftig behalve het helderrode vruchtvlees van de schijnbessen, die alleen voorkomen op vrouwelijke exemplaren. De meest frequent aangeplante soort in België is de Taxus baccata of venijnboom. Vermijd het aanplanten van taxus in een omgeving waar jonge kinderen spelen of op plaatsen die bereikbaar zijn voor vee.

Taxus

Symptomen

Alle delen van taxus zijn giftig behalve het helderrode vruchtvlees van de schijnbessen

Bij mensen

Eén tot twee uur na de inname van naalden of zaden treden de volgende verschijnselen op: braken, diarree, buikkrampen, duizeligheid, hallucinaties, verwijding van de pupillen. Bij een zware intoxicatie volgen daarna stuipen, een onregelmatige polsslag (eerst snel, later traag), hartritmestoornissen, een sterke daling van de bloeddruk en een plotse dood door hart en ademhalingsstilstand.

Intoxicaties met dodelijke afloop bij mensen zijn vrijwel uitsluitend te wijten aan vrijwillige inname van plantenmateriaal of aftreksels hiervan.

Bij kinderen

Jonge kinderen steken weleens de fel gekleurde bessen in de mond. Meestal kauwen ze niet op de pit of ze spuwen de pit uit omwille van de bittere smaak. Dergelijke gevallen verlopen meestal zonder symptomen.

Bij dieren

Ook dieren worden getroffen door het gif van de taxus. Er zijn intoxicaties beschreven bij paarden, ezels, runderen, schapen, varkens, konijnen, pluimvee, honden en katten. Dieren worden vooral blootgesteld op het moment waarop taxushagen gesnoeid worden of door weersomstandigheden omgevallen zijn. Een acute vergiftiging doet zich meestal voor als een plotse dood zonder voorafgaande ziekteverschijnselen. Vooral paarden zijn hier gevoelig aan. Zij kunnen dood neervallen, vijf minuten na de inname van taxusnaalden. De dodelijke dosis voor een paard wordt geschat op 0,5 tot 2 gram naalden per kg lichaamsgewicht.

Soms manifesteert zich een intoxicatie aanvankelijk minder ernstig met symptomen als braken, diarree, beven, opwinding, valneiging en trage hartslag, maar uiteindelijk toch leidend tot bewustzijnsverlies en overlijden.

Wat te doen?

Bij mensen

Inname van vruchtvlees alleen (bijvoorbeeld een kindje dat een besje eet en de pit uitspuwt) behoeft geen behandeling.

Na inname van volledige vruchtjes of na inname van naalden neem je best contact met het Antigifcentrum (070 245 245). De arts aan de telefoon zal samen met jou evalueren of het slachtoffer moet overgebracht worden naar het ziekenhuis voor observatie op intensieve zorgen.

Bij dieren

In de meeste gevallen komt men te laat voor een behandeling. In zeldzame gevallen kan de veearts een levensreddende behandeling instellen, wanneer hij het dier vroegtijdig kan onderzoeken.

Toxiciteit

Taxine, het giftige bestanddeel, blijft ook werkzaam na koken, drogen of bewaren van het plantenmateriaal.

Alle delen van de taxus – met uitzondering van het rode vruchtvlees van de rode schijnbessen – bevatten een heel krachtig gif, het taxine, dat ook na het drogen, koken of bewaren actief blijft. Daarnaast bevat taxus prikkelende vluchtige oliën. De naalden hebben het hoogste taxinegehalte.

Taxine is een cardiotoxische stof die eerst een prikkelende, daarna een verlammende werking op het hart en het ademhalingscentrum van mens en dier heeft. Taxine zelf is niet irriterend: de irritatie die bij een taxusvergiftiging optreedt in het maag-darmstelsel wordt veroorzaakt door de vluchtige oliën. Bij de mens treden één tot twee uur na het eten van zaden of naalden de volgende verschijnselen op: braken, diarree, buikkrampen, duizeligheid, hallucinaties, verwijding van de pupillen. Bij een zware intoxicatie volgen daarna stuipen, een onregelmatige polsslag, hartritmestoornissen, een sterke daling van de bloeddruk en een plotse dood door hart- en ademhalingsstilstand.

Ook dieren, en in het bijzonder paarden zijn bijzonder gevoelig voor de giftige taxus.

Preventie

Vermijd taxus in de buurt van vee en paarden. Paarden zijn bijzonder gevoelig voor de giftige taxus.

Vermijd het aanplanten van taxus in een omgeving waar jonge kinderen spelen. Kinderen worden vooral aangetrokken door de felle rode kleur van de vruchtjes.

Vermijd taxus op plaatsen die bereikbaar zijn voor vee. Laat ook nooit snoeisel achter in de omgeving van (grazende) dieren.

Bron: http://www.antigifcentrum.be/natuur/planten/giftige-planten/taxus-taxus-baccata

Comments are closed.