Decoratie

Ambacht in de kijker: zoutglazuren

Ambachten worden steeds populairder. Mensen willen weten hoe iets vervaardigd wordt, met welke materialen en hoeveel uren werk eraan gespendeerd wordt. Het kadert allemaal in een duurzamere manier van leven, waarbij onze wegwerpmaatschappij zich steeds bewuster wordt van waardevolle objecten in onze leefomgeving.

Daarom zetten we elke week een ambacht in de kijker, die ook nu nog toegepast wordt op hedendaagse producten.

Eén van die ambachten is zoutglazuren.

Zij die regelmatig ambachtelijke beurzen bezoeken, zullen deze ambacht weleens in werking gezien hebben. Zo ook op de afgelopen tuindagen van Beervelde. http://www.parkvanbeervelde.be/nl/home

Zoutglazuren is een oude techniek, waarbij keramisch materiaal door middel van zout waterdicht gemaakt wordt.
zoutglazuren

De techniek ontstond vroeger, wanneer alles nog met paard en kar over de weg vervoerd werd. Producten werden toen verpakt in stenen potten en kruiken en uiteraard moesten die dus sterk en waterdicht zijn, om de inhoud te beschermen. Eén van de manieren om dat te bereiken, was door middel van zout; het zogenaamde zoutglazuren.

De objecten werden en worden in eerste instantie vervaardigd uit klei, een techniek die we beter kennen als pottenbakken. Enkel het bakproces verloopt enigszins anders dan het normale pottenbakken.

In een zoutoven worden de geboetseerde potten of sculpturen tegen een temperatuur tussen de 1100 en 1200 graden gebracht. Tijdens het stoken wordt er zout in potjes tussen de objecten geplaatst; het zout wordt daarna als het ware over de klei heen verneveld. Tijdens dit proces gaat het zout een verbinding aan met de kwarts uit de klei.

Dit vormt een glasachtig laagje over de klei heen, maar omdat dit proces niet gelijkmatig gebeurt, zal dit laagje zich niet overal vormen, hetgeen net het specifieke uiterlijk geeft aan het uiteindelijke afgewerkt product. Dat maakt dat elke stuk een uniek stuk wordt en dat ook kleur en structuur nooit hetzelfde zijn.

Het uiteindelijke proces is een tijdsintensieve bewerking. Het stookproces zelf, neemt dan ook een 7 à 8 uur in beslag en na het stookproces moet de oven nog een 10 tot 15 uur afkoelen. Maar het resultaat mag er zijn.

Het afgewerkt product heeft een sterke en harde glazuurlaag gevormd, die tegen een stootje kan.

 

Zoutglazuren wordt vooral gebruikt voor gebruiksvoorwerpen, zoals potten, kruiken, borden en kommen, maar kan ook aangewend worden voor sculpturen voor binnen en buiten (omdat het een waterdichte laag legt, is het ook geschikt voor buitengebruik).

Waarom wordt gekozen voor zoutglazuur en geen gewone glazuur?

Gewone glazuur wordt als een extra laagje aangebracht bovenop de klei/scherf. Terwijl bij zoutglazuren, het zout de klei zelf ‘verglaast’ en het dus geen extra laag toevoegt. Daardoor worden kleine reliëf decoraties mooier uitgelicht, in plaats van opgevuld te worden door een glazuurlaag.

Klein nadeel:

Er kan aan vorm en techniek niets verdoezeld worden. Iedere handgreep, iedere vingerafdruk wordt dan ook zichtbaar. Maar het zorgt ook voor een uniek stuk uiteraard.

Daarnaast geeft zout een bijzondere kleur en glans aan de soms maar net verglaasde huid, mat en glad, of er ontstaat een glaslaagje dat de textuur heeft van een sinaasappelschil op plaatsen waar juist weer veel zout zijn invloed heeft gehad.

Op die manier kan elk voorwerp heel verschillende effecten hebben, dit in combinatie met het gebruik van verschillende slibs ( Een slib is eigenlijk niets anders dan klei of kleipoeder waar veel meer water doorheen gemengd is, dan bij gewone kneedbare klei. Het wordt gebruikt op natte tot leerharde of bijna droge klei om zo stukken aan elkaar te lijmen of om decoraties op de scherf aan te brengen) en de gekozen kleisoorten, zorgt het voor een grote invloed op het eindresultaat.

Onderaan kan je in een filmpje meer leren over het ambachtelijk proces. En wil je zelf aan de slag? Dan zijn er ook workshops beschikbaar.

Lees nog veel meer over deze originele ambacht:

http://www.verplanken-keramiek.be/

http://www.gwenconner.exto.nl/index/12646044_Wat+is+’zoutglazuur%3F.html#.WAjjGIVOKM8

Filmpje:

http://www.phoenixcultuur.nl/cursusdetail/136/kennismaking-zoutoven-november-2016

Plaats een reactie

Close
/* ]]> */